Belki farkındasınızdır, belki değilsinizdir ancak insanoğlu iki farklı şekilde nefes alır. Bunlardan biri akciğer nefesi, diğeri de oyuncuların, opera sanatçılarının ve vantrologların (karnından konuşan kişilerin) kullandığı karın nefesi dediğimiz diyafram nefesidir.
Akciğer Nefesi
Gündelik hayatta sık kullanılan nefes alma türüdür. Havayı içimize çektiğimizde ciğerlerimizin şişmesi akciğer nefesi aldığımızın en basit göstergesidir. Uzun süre dayanamayan nefes türüdür. Oyunculukta hiçbir şekilde yeri yoktur. Ayrıca bazı bilimsel çalışmalar göstermektedir ki akciğer nefesi alan insanlarda göğüs kafesi sürekli kalbi sıkıştırdığından kalp krizine yakalanma riskini yükseltmektedir.
Diyafram Nefesi
Sıklıkla uykuda kullandığımız nefes türüdür. Yine en basit göstergesi karnın (midenin) şişmesidir. Oyunculukta ses ve nefes kontrolü tamamen diyafram nefesine dayalıdır. Köpeklerin dilini dışarı sarkıtıp çok hızlı şekilde soluk alıp verebilmeleri de diyafram nefesine güzel bir örnektir, zira bunu akciğerden aldığınız solukla yapamazsınız.
Diyafram Geliştirme
Şan derslerindeki çalışmaların neredeyse tamamen diyafram eğitimine dayalı olduğunu biliyor muydunuz? Peki ya o opera sanatçılarının camları titreten seslerinin de yine diyaframlarını geliştirmelerinden kaynaklandığını?
Öncelikle genel hatlarıyla dikkat edip hangi nefesi aldığınızı ölçmelisiniz ve nasıl diyaframınıza nefes doldurabileceğinizi öğrenmelisiniz. Çok zor değil: bir yere sırt üstü uzanın ve nefesinizi sadece karnınız şişip inecek şekilde alıp vermeye başlayın. Bir süre buna alıştıktan sonra dilerseniz köpeklerin yaptığı gibi hızlı hızlı diyafram nefesiyle solumaya da çalışabilirsiniz; eğitimlerde uygulanan bir çalışmadır, utanacak sıkılacak bir şey yok o yüzden. Eğer bunlar tamamsa tebrikler, diyaframdan nasıl nefes alıp verebileceğinizin ilk evresini öğrenmiş bulunmaktasınız!
Kafa Sesi
Oyuncu kişilerin elinde mikrofon olmadan sesini en arka koltuktaki seyircilere duyurabilmesinin sebebi Kafa Sesi'dir. Bu sese kafa sesi denmesindeki neden, oyuncunun diyaframını kullanarak ciğerlerini ve boğazını zorlamadan çıkabildiği en yüksek sese ulaşması ve bu sesin adeta başının üstünde yankılanmasındandır.
Kafa sesini kullanabilmek için:
- Diyaframınızı alabildiği kadar oksijenle doldurun.
- Dudaklarınızı birleştirerek "mmmmmmmmmmmm" diye kesintisiz olarak ses çıkarmaya başlayın.
- Bir elinizle sabit olarak dudaklarınıza ve burnunuza dokunun. Eğer elinizle titreşimi hissediyorsanız ve burnunuz karıncalanmaya başladıysa Kafa Sesi'ni çözebildiniz demektir. Yok eğer bunu yaparken gırtlağınız yoruluyorsa, burun ve dudaklarınız hafifçe titremiyorsa, nefesiniz fazla dayanamadıysa daha çok çalışmalısınız.
Ses ve Mimik Kontrolü
Bu çalışma da kafa sesine benzerlik gösterir. Fakat daha çok sesi kullanırken mimikleri de kontrol etmemize olanak tanır. Yine diyaframı kullanabilme ve sesi geliştirme üzerinedir.
Farketmişsinizdir ki sadece sessiz harfleri değiştiriyoruz, sesli harfler olduğu gibi kalıyor. Bunu tüm sessiz harfleri uygulayacak şekilde tekrar edin. Sadece birkaç harfte küçük değişiklikler giriyor işin içine, ağız ve mimikleri daha etkili kullanabilmek için.